سيد علي اكبر قرشي
12
قاموس قرآن ( فارسي )
* ( وَقالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنا مِنَ الأَرْضِ يَنْبُوعاً ) * اسراء : 90 . گفتند : به تو ايمان نياوريم تا بما در زمين چشمهاى جارى كنى . * ( أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الله أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسَلَكَه يَنابِيعَ فِي الأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِه زَرْعاً مُخْتَلِفاً أَلْوانُه . . . ) * زمر : 21 . آيا ندانستى كه خدا از آسمان آب نازل كرد و آن را در چشمه هائى وارد نمود و سپس بوسيلهء آن كشت رنگارنگ را ميروياند . اگر منظور از « ينابيع » فقط چشمه ها و چاه ها باشد منظور آنست كه از آسمان نازل گرديد و در زمين فرو رفت و بوسيلهء قنات و چاه كندن در دسترس مردم قرار گرفت ولى ظاهرا منظور هر منبع آب است اعمّ از رودخانه ها و قنوات و غيره چنان كه در مجمع فرموده نظير * ( وَأَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ فَأَسْكَنَّاه فِي الأَرْضِ ) * مؤمنون : 18 . اين لفظ دو بار بيشتر در قرآن مجيد نيامده است . نتق : كندن چيزى از ريشه اش . چنان كه در مجمع از ابو عبيده نقل شده ، بقولى در اصل بمعنى رفع و بلند كردن است ، بزن ناتق گويند كه فرزندان خويش را بلند مىكند و بقول بعضى اصل آن جذب است ولى رفع مورد تصديق قرآن است زيرا گاهى در مورد نتق « رفع » به كار رفته چنان كه خواهد آمد * ( وَإِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَأَنَّه ظُلَّةٌ وَظَنُّوا أَنَّه واقِعٌ بِهِمْ خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا ما فِيه لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ) * اعراف : 171 . آنگاه كه كوه را بالاى آنها بلند كرديم گوئى سايبان است ، گمان كردند كه بر آنها خواهد افتاد ، گفتيم : آنچه را كه از احكام و كتاب دادهايم جدّى بگيريد . . . از اين آيه روشن مىشود كه از جملهء معجزات موسى عليه السلام آن بود كه كوه بالاى سر بنى اسرائيل قرار گرفت و همچون سايبان بر آنها سايه افكند تا بوسيله ديدن آن معجزه در دين خويش عامل و راسخ باشند . نظير اين است آيهء : * ( وَإِذْ أَخَذْنا مِيثاقَكُمْ وَرَفَعْنا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ . . . ) *